na szarym tle stare zdjęcie uczniów przed budynkiem szkoły na górze napis Tu był inny Chrzanów... szkolnictwo w Chrzanowie

Biblioteka Pedagogiczna służy wspieraniu nauczycieli, szkół i placówek oświatowych.
Na terenie gminy Chrzanów mamy obecnie ponad 30 przedszkoli i szkół publicznych oraz niepublicznych, jednak zasięg działalności i wsparcia naszej placówki obejmuje instytucje z całego powiatu chrzanowskiego, czyli ponad sto placówek.

Szkolnictwo na terenie Chrzanowa ma wielowiekową tradycję – jego początki sięgają co najmniej XV wieku. Z tego okresu pochodzą wzmianki o szkole parafialnej działającej przy kościele św. Mikołaja. Przez kolejne stulecia pełniła ona ważną funkcję w kształceniu miejscowej młodzieży, pozostając głównym ośrodkiem edukacji elementarnej aż do XIX wieku. Początkowo program nauczania obejmował przede wszystkim śpiew kościelny, łacinę, katechizm oraz naukę czytania i pisania, a prawdopodobnie także podstawy arytmetyki.

W XIX wieku chrzanowska szkoła parafialna została przekształcona w szkołę początkową. W roku szkolnym 1819/1820 uczęszczało do niej 108 dzieci – 89 chłopców i 19 dziewcząt, wśród których 21 było pochodzenia żydowskiego.

W 1835 roku w Chrzanowie otwarto filię krakowskiego liceum św. Anny, funkcjonującą pod nazwą Szkoła Wydziałowa. Od tego momentu w mieście działały trzy placówki edukacyjne: szkoła początkowa dla dzieci chrześcijańskich, szkoła początkowa dla dzieci żydowskich oraz Szkoła Wydziałowa.  

Znaczącym krokiem w rozwoju i upowszechnianiu edukacji podstawowej wśród mieszkańców Chrzanowa było wprowadzenie obowiązku szkolnego, obejmującego wszystkie dzieci. Obowiązek ten został ustanowiony przez Senat Wolnego Miasta Krakowa i przyczynił się do zwiększenia dostępu do kształcenia najmłodszych mieszkańców miasta.

Pod koniec XIX wieku, w 1897 roku, w Chrzanowie rozpoczęło działalność Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, wpisujące się w szerszy rozwój tego typu organizacji w miastach galicyjskich. W 1910 roku towarzystwo otrzymało własną siedzibę. Kolejnym ważnym wydarzeniem w dziejach lokalnej edukacji było utworzenie w 1911 roku gimnazjum chrzanowskiego, którego pierwsi absolwenci przystąpili do egzaminu maturalnego w 1919 roku. Rok później, w 1912 roku, na terenie miasta rozpoczął działalność Związek Strzelecki, organizując pierwsze drużyny.

W 1939 roku Chrzanów liczył około 22 tysięcy mieszkańców. System edukacji w mieście był już wówczas dobrze rozwinięty i obejmował kilka szkół o różnym profilu. Funkcjonowały cztery siedmioklasowe szkoły powszechne: Szkoła Męska nr 1 im. Adama Mickiewicza oraz Szkoła Żeńska nr 2 im. Marii Konopnickiej, mieszczące się w budynku przy ul. Mickiewicza, a także Szkoła Męska nr 3 im. Króla Władysława Jagiełły i Szkoła Żeńska nr 4 im. Królowej Jadwigi, działające w budynku przy Alei Henryka.

Poza nimi w Kościelcu działała szkoła powszechna. Młodzież mogła również kształcić się w Szkole Przemysłowej Uzupełniającej, funkcjonującej od 1906 roku, oraz w Gimnazjum Państwowym im. Stanisława Staszica, utworzonym w 1911 roku. Uzupełnieniem oferty edukacyjnej było Prywatne Seminarium Nauczycielskie Żeńskie, działające od 1923 roku.

W okresie okupacji niemieckiej polskie szkolnictwo w Chrzanowie nie zostało całkowicie zlikwidowane, jednak ograniczono je wyłącznie do poziomu podstawowego i znacznie zmniejszono jego zakres. Chrzanowskie gimnazjum zostało ostatecznie zamknięte 30 listopada 1939 roku, natomiast budynki szkół powszechnych przeznaczono na potrzeby niemieckiego systemu oświaty.

Polskie dzieci i młodzież kierowano do nielicznych, prowizorycznych pomieszczeń, które często nie były przystosowane do prowadzenia zajęć. Nauka odbywała się w różnych punktach Chrzanowa, między innymi w niewielkim, starym budynku przy ul. Głównej w Kościelcu. Ze względu na bardzo trudne warunki lokalowe zajęcia organizowano tam na zmiany.

W latach 70. Chrzanów dysponował rozbudowaną siecią placówek oświatowych, obejmującą zarówno szkoły podstawowe, jak i szkoły zawodowe oraz średnie. W mieście działało siedem szkół podstawowych, a także Szkoła Podstawowa Specjalna przy ul. Paderewskiego i szkoła muzyczna I stopnia przy ul. Śląskiej.

Młodzież mogła kontynuować naukę w Zespole Szkół Zawodowych, Liceum Zawodowym i Technikum Mechaniczno-Elektrycznym przy Zakładach „Fablok”, a także w Technikum Ekonomicznym. Funkcjonowało również Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica oraz Liceum Ogólnokształcące dla Pracujących przy ul. Piłsudskiego (dawniej ul. 24 Stycznia). Kształcenie przyszłych nauczycieli przedszkoli prowadziło Liceum Pedagogiczne dla Wychowawczyń Przedszkoli. Uzupełnieniem oferty edukacyjnej miasta było Studium Politechniki Krakowskiej.

Przełomowym momentem w historii chrzanowskiego szkolnictwa był rok 1994, kiedy w mieście rozpoczęła działalność pierwsza w jego historii uczelnia wyższa – Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Marketingu. Jej powstanie otworzyło nowy etap w rozwoju lokalnej edukacji, dając mieszkańcom możliwość podjęcia studiów wyższych bez konieczności wyjazdu do innych miast.

Największą zmianę przyniosła reforma systemu oświaty z 1999 roku. Od 1 września 1999 r. ośmioklasowe szkoły podstawowe zostały przekształcone w szkoły sześcioletnie, a obok nich powstały trzyletnie gimnazja.

Kolejny etap reformy nastąpił w 2002 roku, kiedy rozpoczęło się funkcjonowanie nowego typu szkół ponadgimnazjalnych. W Chrzanowie rozwijały się licea ogólnokształcące, technika oraz szkoły zawodowe, dostosowujące ofertę kształcenia do zmieniających się potrzeb młodzieży i lokalnego rynku pracy.

Następna duża zmiana nastąpiła w latach 2017–2019, wraz z reformą przywracającą ośmioletnią szkołę podstawową i likwidującą gimnazja. W gminie Chrzanów proces wygaszania gimnazjów był widoczny już w roku szkolnym 2017/2018 — liczba gimnazjów zmniejszyła się z ośmiu do jednego. Z czasem uczniowie ponownie zaczęli kształcić się w ośmioletnich szkołach podstawowych, a gimnazja całkowicie zniknęły z mapy oświatowej miasta.